Amortization: Ano Ito at Paano Kinakalkula ang Buwanang Bayad

Key Takeaway
- Ang amortization ay ang paghahati ng utang sa pantay-pantay na buwanang bayad hanggang matapos ang termino.
- May dalawang bahagi ang bawat hulog — principal at interest. Sa simula, mas malaki ang napupunta sa interest.
- Tatlong bagay ang nagtatakda ng buwanang bayad: halaga ng utang, interest rate, at haba ng termino.
- Mas mahabang termino ay mas magaan kada buwan, pero mas mahal sa kabuuan. Sa P500,000 na loan, ang 60 buwan ay P69,475 na mas mahal kaysa 36 buwan.
Ang amortization ay proseso ng unti-unting pagbabayad ng utang sa loob ng napagkasunduang panahon. Sa karaniwang loan na may fixed monthly payments, pare-pareho ang halaga ng buwanang hulog, na binubuo ng principal o bahagi ng halagang hiniram at interest o bayad sa pagpapahiram.
Kapag naintindihan mo kung paano ito hinahati, malalaman mo kung bakit ganoon ang laki ng binabayaran mo at kung magkano talaga ang aabutin ng utang mo sa kabuuan.

Ano ang amortization?
Sa simpleng salita: hinahati ang utang mo sa fixed na buwanang bayad sa loob ng napagkasunduang panahon. Kung kumuha ka ng P500,000 na loan na babayaran sa loob ng apat na taon, hindi mo ito babayaran nang sabay-sabay. Hahatiin ito sa 48 na buwanang bayad na pare-pareho ang halaga.
Ito ang pagkakaiba sa lump sum. Sa lump sum, isang malaking bayad ang hinihintay sa dulo. Sa amortization, unti-unti mong binababa ang utang habang tumatagal — kaya mas madaling planuhin, pero mas matagal bago matapos.
Isa pang bagay na dapat linawin: sa pang-araw-araw na usapan, ginagamit din ng maraming Pilipino ang salitang “amortization” para tukuyin ang buwanang hulog sa isang loan. Kapag sinabi ng kapitbahay mo na “malaki ang amortization ko,” ang ibig niyang sabihin ay malaki ang hulog niya kada buwan. Tama rin naman iyon, at ganoon din ang gamit natin sa artikulong ito.
Ano ang nasa loob ng buwanang bayad mo
May dalawang bahagi ang bawat hulog.
- Principal — ito ang aktwal na perang hiniram mo. Tuwing may napupunta rito sa bayad mo, bumababa ang utang mo.
- Interest — ito ang bayad mo sa nagpahiram para sa paggamit ng pera nila. Hindi ito nakakabawas sa utang.
Narito ang bahaging hindi alam ng karamihan: sa simula ng loan, mas malaki ang napupunta sa interest kaysa sa principal. Habang tumatagal, unti-unting nagbabaliktad ito.
Ang dahilan ay simple. Ang interest ay kinakalkula base sa natitirang balanse ng utang mo. Sa unang buwan, halos buo pa ang utang mo, kaya malaki ang interest. Pagdating ng huling taon, maliit na lang ang natitira, kaya maliit na rin ang interest at halos lahat ng bayad mo ay napupunta na sa principal.
Halimbawa: paano kinakalkula ang monthly amortization
Tingnan natin ang dalawang halimbawa ng pagkalkula ng buwanang hulog. Ang mga interest rate na ginamit dito ay para lamang sa ilustrasyon at hindi kumakatawan sa aktuwal na alok o kasalukuyang rate ng Asialink Finance Corporation. Ang mga halimbawang ito ay inihanda noong Setyembre 2026.
Halimbawa 1 — Sasakyan
Utang: P500,000. Interest rate: 12% kada taon. Termino: 48 buwan.
- Buwanang bayad: P13,167
Sa loob ng apat na taon, ang kabuuang mababayaran mo ay P632,012. Ibig sabihin, P132,012 ang napunta sa interest.
Halimbawa 2 — Property
Utang: P1,000,000. Interest rate: 10% kada taon. Termino: 120 buwan (10 taon).
- Buwanang bayad: P13,215
Sa loob ng sampung taon, P1,585,809 ang kabuuang mababayaran — P585,809 nito ay interest. Pansinin: halos pareho lang ang buwanang bayad sa Halimbawa 1, pero doble ang hiniram at higit apat na beses ang interest, dahil sa mas mahabang termino.
Amortization schedule — unang labindalawang buwan ng Halimbawa 1
Ito ang aktwal na hitsura ng paghahati. Pansinin kung paano bumababa ang interest at tumataas ang principal buwan-buwan.
| Buwan | Buwanang bayad | Napunta sa interest | Napunta sa principal | Natitirang balanse |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 13,166.92 | 5,000.00 | 8,166.92 | 491,833.08 |
| 2 | 13,166.92 | 4,918.33 | 8,248.59 | 483,584.50 |
| 3 | 13,166.92 | 4,835.84 | 8,331.07 | 475,253.42 |
| 4 | 13,166.92 | 4,752.53 | 8,414.38 | 466,839.04 |
| 5 | 13,166.92 | 4,668.39 | 8,498.53 | 458,340.51 |
| 6 | 13,166.92 | 4,583.41 | 8,583.51 | 449,757.00 |
| 7 | 13,166.92 | 4,497.57 | 8,669.35 | 441,087.65 |
| 8 | 13,166.92 | 4,410.88 | 8,756.04 | 432,331.61 |
| 9 | 13,166.92 | 4,323.32 | 8,843.60 | 423,488.01 |
| 10 | 13,166.92 | 4,234.88 | 8,932.04 | 414,555.97 |
| 11 | 13,166.92 | 4,145.56 | 9,021.36 | 405,534.61 |
| 12 | 13,166.92 | 4,055.35 | 9,111.57 | 396,423.04 |
Sa unang buwan, P5,000 ang napunta sa interest at P8,167 lang sa principal. Pagdating ng ikalabindalawang buwan, P4,055 na lang ang interest at P9,112 na ang principal. Patuloy itong lumalayo hanggang sa dulo ng termino.
Ano ang nakakaapekto sa buwanang bayad
Tatlong bagay ang nagtatakda kung magkano ang hulog mo.
- Halaga ng utang. Mas malaki ang hiniram, mas malaki ang bayad. Ito ang pinakadiretso sa tatlo.
- Interest rate. Kahit maliit na pagbabago dito ay may malaking epekto sa kabuuan, lalo na sa mahabang termino.
- Haba ng termino. Dito karaniwang nagkakamali ang mga tao.
Sa termino, may dalawang panig na dapat mong makita. Gamit pa rin ang P500,000 sa 12%:
| Termino | Buwanang bayad | Kabuuang interest |
|---|---|---|
| 36 buwan | P16,607 | P97,858 |
| 48 buwan | P13,167 | P132,012 |
| 60 buwan | P11,122 | P167,333 |
Kapag pinahaba mo ang termino mula 36 papuntang 60 buwan, bumababa ang buwanang bayad mo ng P5,485. Mukhang magandang deal. Pero ang kabuuang interest ay tumataas ng P69,475.
Walang tamang sagot dito. Kung kailangan mo ng mas mababang buwanang bayad para kayanin ang budget mo, may saysay ang mahabang termino. Basta alam mo kung magkano ang dagdag na babayaran mo sa huli.

Mga loan calculator
Kung ayaw mong manual na kalkulahin ito, may mga calculator para sa bawat uri ng loan. Ganito sila gumagana.
Housing loan calculator
Inilalagay mo ang halaga ng property, ang down payment, ang interest rate at ang termino. Ang lalabas ay ang buwanang amortization. Karamihan ay hindi kasama ang insurance at taxes, kaya asahan mong bahagyang mas mataas ang aktwal.
Home loan calculator
Kapareho ng housing loan calculator — iisang bagay lang ang tinutukoy ng dalawang termino. Ginagamit ng ilang website ang “home loan” para sa pagbili at “housing loan” para sa Pag-IBIG, pero walang opisyal na pagkakaiba.
Car loan calculator Philippines
Halaga ng sasakyan, down payment, rate at termino. Mas maikli ang termino kaysa property — karaniwang hindi lalagpas sa limang taon. Tandaan na may ibang requirement ang second-hand at brand new.
Salary loan calculator
Para sa mga loan na may kaltas sa sahod. Mas simple ito dahil fixed ang kaltas at karaniwang mas maikli ang termino.
Conclusion
Kapag naintindihan mo ang amortization, hindi ka na magugulat sa laki ng buwanang bayad mo. Alam mo na kung bakit mabagal bumaba ang utang sa unang mga buwan, at alam mo kung ano ang mangyayari kapag pinahaba mo ang termino.
Ang pinakamahalagang tanong bago ka umutang ay hindi “kaya ko ba ang buwanang bayad?” kundi “magkano ang kabuuang babayaran ko?” Ang dalawang numerong iyon ay magkaibang-magkaiba, at ang pagkakaiba nila ay maaaring umabot sa mahigit isang daang libo.
Sa Asialink Finance Corporation, ipinapakita namin ang buong computation bago ka pumirma — ang buwanang hulog, ang termino, at ang kabuuang mababayaran. Kung may tanong ka tungkol sa sarili mong sitwasyon, pumunta sa pinakamalapit na branch at tutulungan ka naming pagdaanan ang mga numero.
Mga madalas itanong
Ano ang amortization sa Tagalog?
Ang amortization ay ang paghahati ng utang sa pantay-pantay na buwanang bayad hanggang matapos ang termino. Ginagamit din ng Tagalog Wikipedia ang salitang “amortisasyon,” pero sa pang-araw-araw na usapan, “amortization” pa rin ang sinasabi ng karamihan sa mga Pilipino. Kasama sa bawat bayad ang principal at ang interest.
Ano ang pagkakaiba ng principal at interest?
Ang principal ay ang perang hiniram mo. Ang interest ay ang bayad mo sa paggamit ng perang iyon. Halimbawa, sa P13,167 na buwanang bayad sa unang buwan ng isang P500,000 na loan, P8,167 ang napupunta sa principal at P5,000 sa interest. Ang principal lang ang nakakabawas sa utang mo.
Bakit mas malaki ang interest sa simula ng loan?
Dahil ang interest ay kinakalkula base sa natitirang balanse, at sa simula ay halos buo pa ang utang mo. Habang bumababa ang balanse, bumababa rin ang interest at mas malaki ang napupunta sa principal. Ito ang dahilan kung bakit mabagal ang pagbaba ng utang sa unang mga buwan.
Paano kinakalkula ang monthly amortization?
Kailangan ng tatlong bagay: halaga ng utang, interest rate, at haba ng termino. Hinahati ang taunang rate sa 12 para makuha ang buwanang rate, tapos kinakalkula ang fixed na bayad na tatapos sa utang sa loob ng termino. Tingnan ang halimbawa sa itaas para sa buong computation.
Mas mabuti ba ang mas mahabang termino?
Depende. Sa P500,000 na loan sa 12%, ang 60 buwan ay nagbibigay ng P11,122 na buwanang bayad kumpara sa P16,607 sa 36 buwan. Pero ang kabuuang interest ay P167,333 kumpara sa P97,858 — P69,475 na dagdag. Mas magaan kada buwan, mas mahal sa kabuuan.
Ano ang mangyayari kung hindi ako makabayad?
Kung nahihirapan kang makabayad, makipag-ugnayan sa branch bago pa mag-due ang bayad. May mga opsyon na maaaring pag-usapan depende sa sitwasyon. Ang hindi pagbayad ay may kaakibat na penalty at naiuulat sa credit bureau, at sa collateral loan ay maaaring bawiin ang ipinanagot na ari-arian.